Skip to main content
  • Trg Nikole Pašića br. 7, sprat IV, 11000 Beograd
  • info@smj.rs

logo bez bolda opt

Originalni rad

Poređenje PD-L1 ekspresije u citološkom i histološkom materijalu seroznog high-grade karcinoma jajnika

Ljubiša Jovanović1, Anđa Ćirković2, Ljubinka Nikolić3, Milena Jović4, Darko Mikić4,5, Svetlana Milenković1, Radmila Janković6
  • Univerzitetski klinički centar Srbije, Klinika za ginekologiju i akušerstvo, Služba za patologiju i medicinsku citologiju, Beograd, Srbija
  • Univerzitet u Beogradu, Medicinski fakultet, Institut za medicinsku statistiku i informatiku, Beograd, Srbija
  • Univerzitetski klinički centar Srbije, Laboratorija za hematologiju i transfuziju, Beograd, Srbija
  • Vojnomedicinska akademija, Institut za patologiju i sudsku medicinu, Beograd, Srbija
  • Univerzitet odbrane, Medicinski fakultet Vojnomedicinske akademije, Beograd, Srbija
  • Univerzitet u Beogradu, Medicinski fakultet, Institut za patologiju, Beograd, Srbija

SAŽETAK

Uvod: Tumorske ćelije u peritonealnom lavatu eksprimiraju različite proteine sa značajnim prognostičkim i terapijskim potencijalom. Takva ekspresija se može razlikovati od ekspresije u primarnom tumoru ili u metastazama. U ovoj studiji upoređivali smo ekspresiju PD-L1 markera (programirani ligand ćelijske smrti-1) na karcinomskim ćelijama jajnika u citološkom materijalu, u peritonealnim metastazama i u primarnom tumoru.

Materijali i metode:  Studija je obuhvatila 30 pacijentkinja koje su operisane zbog high-grade seroznog karcinoma jajnika (HGSC) u IIIC FIGO stadijumu tumorske bolesti, u jednogodišnjem periodu. Formirani su citoblokovi, citološki i tkivni mikronizovi koji su imunohistohemijski bojeni PD-L1 antitelom. Četiri kategorije PD-L1 ekspresije su: negativna, slaba, umerena i jaka ekspresija. Udružene umerena i jaka ekspresija smatrane su visokom PD-L1 ekspresijom.

Rezultati: Umerena ekspresija je najčešći obrazac PD-L1 ekspresije u primarnom HGSC (50%) kao i u peritonealnim metastazama (omentumu) (60%). Citološki uzorci su uglavnom pokazivali slabu PD-L1 ekspresiju (57%). Statistička analiza nije pokazala značajnu razliku među analiziranim grupama kada je reč o PD-L1 ekspresiji. Pokazana je pozitivna korelacija PD-L1 ekspresije između različitih, udruženih tumorskih uzoraka kod svakog pacijenta sa statisičkom značajnošću (p < 0,05) između svih analiziranih uzoraka.

Zaključak: PD-L1 ekspresija je dovoljno slična u svim analiziranim uzorcima tumora. To bi moglo ukazati na slične peritumorske regulatorne mehanizme HGSC primarnog tumora i tumorskog okruženja citološkog materijala. Imunohistohemijska analiza na formiranim citoblokovima pokazuje zadovoljavajuću pouzdanost određivanja ekspresije PD-L1 markera na karcinomskim ćelijama jajnika izolovanim iz citološkog materijala.


UVOD

Karcinom jajnika nalazi se na osmom mestu po učestalosti među karcinomima ženskih polnih organa [1]. Maligni ascites kod žena je česta posledica karcinoma jajnika [2]. Određivanje stadijuma tumora obično predstavlja indikaciju za postupak peritonealne lavaže. Prema Međunarodnoj federaciji ginekologa i opstetičara (FIGO), u I i II stadijumu, učestalost prisustva malignih tumorskih ćelija u peritonealnom lavatu iznosi 7%, dok je u slučaju III i IV stadijuma to čitavih 89% [3],[4]. High-grade serozni karcinom jajnika (HGSC) je najčešći maligni tumor ženskih polnih organa sa prisustvom malignih tumorskih ćelija u peritonealnom lavatu [3].

Ligand programirane ćelijske smrti1 (PD-L1) je molekul sa heterogenom ekspresijom koja nije karakteristična samo za tumorske ćelije [5],[6]. U ovom istraživanju analizirali smo ekspresiju PD-L1 na ćelijama high-grade karcinoma jajnika, uzimajući u obzir različite tipove uzoraka. Jedna od najznačajnijih imunosupresivnih interakcija jeste interakcija proteina PD-L1 u tumorskim ćelijama sa PD-1 molekulom na površini T-limfocita. Ovaj odnos dovodi do supresije T ćelija i inaktivacije njihovih efektorskih funkcija [5],[6],[7].

Peritonealni izliv kod karcinoma jajnika ima imunosupresivni efekat. Ranije studije su pronašle razne imunosupresivne faktore u uzorcima malignog ascitesa [2],[8]. Molekuli PD-1 i PD-L1 su svakako prisutni u malignom peritonealnom izlivu i mogu biti od značaja kao potencijalni prognostički i terapijski markeri [8].

Tumorsko tkivo u omentumu ukazuje na uznapredovali stadijum karcinoma jajnika i agresivnije biološko ponašanje. Omentum verovatno ima lošiji anti-tumorski imunski odgovor nego primarni tumor. Takve tumorske ćelije su često manje diferencirane u poređenju sa primarnim tumorom [9].

U ovoj studiji poredili smo ekspresiju PD-L1 na tumorskim ćelijama u citološkom materijalu peritonealnog lavata, peritonealnih metastaza, i primarnog HGSC.

MATERIJALI I METOD

Učesnici

Studija je zamišljena kao studija preseka koja obuhvata pacijentkinje prethodno operisane zbog high-grade karcinoma jajnika tokom perioda od jedne godine na Klinici za ginekologiju i akušerstvo Univrzitetskog kliničkog centra Srbije. Odabrali smo 30 pacijentkinja sa HGSC u IIIC FIGO stadijumu tumorske bolesti, sa peritonealnim metastazama i peritonealnim lavatom za imunohistohemijsko ispitivanje.

Prikupljanje i obrada materijala

Svi citološki uzorci (5ml) su centrifugirani 10 minuta na 1800 obrtaja/min. Parafinski blokovi su dobijeni plazma-trombin metodom [10]. Centrifugiranim uzorcima najpre smo dodali 0,5 ml plazme. U narednom koraku, dodali smo 0,3 ml trombina i epruvete su ostavljene na temperaturi od 37°C. Odmah se stvorio ugrušak. Ugrušak je prebačen u vrećicu za tkivo, fiksiran u rastvoru formalina, i podvrgnut rutinskoj histološkoj proceduri kao i uzorci uzeti iz primarnog tumora i metastaza. Odabran je reprezentativan citoblok za sva tri slučaja radi dalje imunohistohemijske analize.

Tkivni i citološki mikronizovi

Prema pravilima koja se odnose na tkivne i citološke mikronizove, uzorci cilindara su uzeti iz svakog parafinskog bloka uz pomoć igle dijametra 3mm. Tkivni cilindar je deo uzorka sa najvećim udelom tkiva. Uzimali smo u obzir žarišta sa više od 50 tumorskih ćelija radi adekvatne procene. Cilindri tumorskog tkiva uzeti sa mesta primarnog tumora i metastaza sadržali su najhomogenije vitalne delove tumora, sa najmanjim stepenom nekroze. Cilindri su potom premešteni u recipijentne parafinske blokove i formiran je niz mikro uzoraka. Tkivo placente je korišćeno za unutrašnju kontrolu imunohistohemijske analize i orijentacije blokova [11],[12].

Imunohistohemijska analiza

Imunohistohemijsko bojenje je obavljeno uz pomoć instrumenta Autostainer Link 48, Agilent (Danska), na Institutu za patologiju Medicinskog fakulteta u Belgradu. Za imunohistohemijsku analizu korišćeno je PD-L1 antitelo (klon 22C3) i sistem za vizualizaciju EnVision FLEX K8023. EnVision FLEX solution pH 6,1, K8005, Agilent, korišćen je za demaskiranje epitopa. Kao primarno antitelo, korišćeno je monoklonsko, antihumano M3653, Agilent, u razblaženju 1:30. Imajući u vidu imunoskor PD-L1, definisali smo četiri kategorije PD-L1 ekspresije na primarnom tumoru i metastatskom tkivu: negativnu (bez pozitivnih ćelija/sa jednom pozitivnom ćelijom (30 cells). Poredili smo ekspresiju PD-L1 u različitim uzorcima (metastaze, peritonealni lavat) svakog tumora. PD-L1 ekspresija u različitim uzorcima bila je u korelaciji sa dostupnim histopatološkim i kliničkim parametrima [14].

STATISTIČKA ANALIZA

Statistička analiza je sprovedena primenom deskriptivnih statističkih metoda i odgovarajućih statističkih testova (Studentov t-test, Fišerov egzaktni test, Man-Vitnijev test, Kruskal-Valisov test, ANOVA) za nivo značajnosti 0,05 uz upotrebu SPSS21 za Windows. Poređenje ekspresije PD-L1 među različitim uzorcima tumora rađeno je uz pomoć Spirmanove korelacije (rs).

REZULTATI

Ekspresija PD-L1 u primarnom high-grade seroznom karcinomu jajnika

Prosečna starost pacijentkinja u ovoj posmatranoj grupi bila je 57,5±10,14 godina. Umerena ekspresija bila je najzastupljenija kategorija ekspresije PD-L1 u primarnom HGSC (50%). Jedna trećina (33%) primarnih tumora imala je slabu ekspresiju. Jaka ekspresija PD-L1 i odsustvo ekspresije PD-L1 bili su manje uobičajeni, uz sličnu frekventnost (Slika 1).

poredjenje 01

Slika 1. Učestalost kategorije PD-L1 ekspresije u primarnom high-grade seroznom karcinomu jajnika

Visoka PD-L1 ekspresija (udružene umerena i jaka ekspresija) bila je prisutna u 18 (60%) primarnih tumora. Klinički podaci i veličina tumora u grupama sa visokom i slabom ekspresijom PD-L1 dati su u Tabeli 1.

Tabela 1. Categories od PD-L1 expression according to clinical parameters and tumor size

poredjenje 02

Nije bilo statistički značajne razlike u PD-L1 ekspresiji u odnosu na menopauzalni status (p = 0,741 Fišerov test). Prosečna veličina tumora se nije značajno razlikovala u odnosu na PD-L1 ekspresiju u tumorskim ćelijama primarnog HGSC (p = 0,864 Kruskal-Valisov test).

Ekspresija PD-L1 u peritonealnim metastazama

PD-L1 ekspresija u peritonealnim metastazama (omentumu) najčešće (60%) je bila umerena (18 pacijenata). Osam uzoraka (27%) imalo je jaku ekspresiju, dok su preostale PD-L1 kategorije imale nisku frekventnost.

Prosečna starost pacijentkinja sa visokom PDL1 ekspresijom u peritonealnim metastazama bila je 64,9±10,14 godina. Bilo je 23 pacijentkinje u menopauzi (88%). U grupi pacijentkinja sa visokom PD-L1 ekspresijom u peritonealnim metastazama, srednja veličina primarnog HGSC bila je 40 mm (18-190 mm).

Nije bilo statistički značajne razlike u prosečnoj starosti pacijentkinja u odnosu na kategorije PD-L1 ekspresije u metastazama HGSC (p = 0,586 ANOVA), kao ni statitistički značajne razlike PD-L1 ekspresije u PD-L1 ekspresiji u odnosu na menopauzalni status pacijentkinja (p = 0,699 Fišerov test). Veličina primarnog tumora nije se značajno razlikovala u odnosu na PD-L1 ekspresiju u peritonealnim metastazama (p = 0,073 Kruskal-Valisov test). Nađena je statistički značajna razlika u veličini primarnog tumora između slabe i umerene PD-L1 ekspresije (p = 0,006 Man-Vitnijev test).

Ekspresija PD-L1 u citološkom matrijalu iz peritonealnog lavata

Adekvatna celularnost za analizu bila je prisutna kod 28 pacijentkinja. Slaba ekspresija nađena je u 16 uzoraka (57%), dok je 9 uzoraka (32%) imalo umerenu ekspresiju PD-L1. Nije bilo jake ekspresije u citološkom materijalu (Slika 2).

poredjenje 03

Slika 2. Učestalost kategorija PD-L1 ekspresije u peritonealnom lavatu

Prosečna starost pacijentkinja sa visokom PD-L1 ekspresijom bila je 64,9±10,31 godina. Većina ih je bila u menopauzi (89%). Prosečna veličina primarnog HGSC u odnosu na visoku PD-L1 ekspresiju u citološkom materijalu bila je 72.5 mm (18-190 mm).

Nije bilo statistički značajnih razlika u high-grade PD-L1 ekspresiji u odnosu na godine starosti (p = 0,938 ANOVA), menopauzalni status pacijentkinja (p = 0,699 Fišerov test), i prosečne veličine tumora (p = 0,132 Kruskal-Valisov test).

Korelacija PD-L1 ekspresije u različitim uzorcima high-grade karcinoma jajnika

Poređene su kategorije visoke PD-L1 ekspresije u omentumu (87%) i visoke PD-L1 ekspresije u primarnom HGSC (60%). Nije bilo statistički značajnih razlika. Ćelije karcinoma jajnika u peritonealnom lavatu imale su slabiju PD-L1 ekspresiju u poređenju sa tumorskim ćelijama u peritonealnim metastazama. Pri poređenju učestalosti umerenog nivoa ekspresije između ova dva uzorka nisu nađene statistički značajne razlike (12 vs.18; p = 0,273).

Imunohistohemijska analiza pokazala je raznovrsnu učestalost pozitivnosti na PD-L1 u različitim materijalima. Najučestalija kategorija ekspresije PD-L1 u primarnom HGSC i metastazama bila je umerena. U citološkom materijalu dominirala je slaba PD-L1 ekspresija (Slika 3).

poredjenje 04

Slika 3. Prikaz najčešćih kategorija PD-L1 ekspresije u primarnom HGSC (A) x100, (B) x400, u peritonealnim metastazama (omentumu) (C) x100, (D) x400, i u citološkom materijalu (E) x100, (F) x400

U ovom istraživanju analizirali smo korelaciju PDL1 ekspresije među različitim uzorcima tumora, koji su upareni prema pacijentkinjama, i pronašli smo statistički značajne rezultate među svim posmatranim grupama. Otkrili smo značajnu pozitivnu korelaciju u PD-L1 ekspresiji između primarnog HGSC i metastaza (p < 0,001; rs = 0,620). PD-L1 ekspresija između primarnog HGSC i citoloških uzoraka takođe je pokazala postojanje pozitivne korelacije (rs = 0,599), i to statistički značajne (p < 0,001). Kada je reč o metastazama, postoji pozitivna korelacija PD-L1 ekspresije u odnosu na citološke uzorke (rs = 0,817), takođe statistički značajna (p < 0,001).

DISKUSIJA

Maligni ascites ima karakteristično tumorsko mikrookruženje sa različitim antitumorskim regulatornim mehanizmima koji mogu stimulisati proliferaciju tumorskih ćelija i njihovu sposobnost da metastaziraju. Različiti citokini, proinflamatorni i imuni faktori u peritonealnom izlivu menjaju imuni sistem domaćina. Brojni molekuli koji se eksprimiraju u peritonealnom lavatu imaju prognostički i terapijki značaj. Njihova ekspresija može se razlikovati od one u primarnom tumoru ili u metastazama [15].

Nema mnogo istraživanja koja se bave ekspresijom PD-L1 na citološkim uzorcima i njihovoj korelaciji sa ekspresijom PD-L1 u standardnim histopatološkim uzorcima. Aktuelna referentna udruženja (Papanicolaou Society of Cytopathology i Pulmonary Pathology Society) veoma su suzdržani po pitanju korišćenja citoloških preparata u svrhu istraživanja PD-L1 ekspresije. Zbog nedovoljnog broja radova i istraživanja u ovoj oblasti, kao i nedefinisanog načina interpretacije rezultata, kliničari i istraživači sumnjaju u pouzdanost ove analize [16]. Aktuelne studije porede nivoe ekspresije PD-L1 markera u histološkom i citološkom materijalu na tkivu karcinoma pluća [17].

Naše istraživanje se zasniva na analizi razlika u PDL1 ekspresiji u ćelijama karcinoma jajnika koje su smeštene u različitim tumorskim mikrookruženjima. Pošto većina uzoraka primarnog tumora pokazuje visoku ekspresiju PD-L1, smatra se da je PD-L1 regulatorni mehanizam u značajnoj meri aktivan u HGSC. Potvrdili smo da je visoka ekspresija PD-L1 povezana sa lošijom diferencijacijom ćelija karcinoma jajnika (trećeg stepena) i sa uznapredovalim stadijumom karcinoma (FIGO IIIC).

U našoj studiji, PD-L1 ekspresija na ćelije karcinoma jajnika iz peritonealnog lavata pokazala je neke razlike u frekventnosti ekspresije u poređenju sa primarnim tkivom kancera. Manji broj pacijentkinja (32%) imao je visoku PD-L1 ekspresiju na tumorske ćelije u peritonealnom lavatu nego što je to bio slučaj sa primarnim tumorom (60%). Slabija ekspresija PD-L1 markera na tumorske ćelije u peritonealnom lavatu može se objasniti dodatnim imunoregulatornim mehanizmima koji svakako utiču na tumorsko mikrookruženje. Pretpostavlja se da su ovi mehanizmi različito regulisani u peritonealnom lavatu u odnosu na primarno tumorsko tkivo. Signalni putevi kao što su LAG-3 (limfocitni aktivacioni gen 3) i TIM 3 ( T ćelijski imunoglobulinski mucin 3) utiču jedan na drugi kao i na ekspresiju PD-L1 markera. U regulaciji ovih procesa važna je i aktivnost proinflamatornih citokina (TNF-α, IL-6), galektina-9, i sličnih faktora [18]. Detaljna analiza interakcije ovih i sličnih imunih kontrolnih puteva mogla bi dati sveobuhvatnija objašnjenja antitumorskog imuniteta.

Imunohistohemijski metod koji koristi citoblokove veoma je reprezentativan za adekvatno otkrivanje ćelija karcinoma jajnika u peritonealnom lavatu [19]. Ovo bi moglo biti od velikog značaja za pacijentkinje koje nije moguće operisati i kod kojih su dijagnostičke i terapijske opcije ograničene. Izolovanje ćelija karcinoma na taj način moglo bi biti manje invazivno i dovoljno pouzdano za utvrđivanje daljih procedura. Tumorske ćelije u citoblokovima imaju identičnu membransku ekspresiju PD-L1 kao u histološkim uzorcima, što još jednom potvrđuje validnost ovog metoda. Uz upotrebu citoblokova, materijal ispoljava značajnu korelaciju imunohistohemijske ekspresije sa standardnim histološkim preparatima. S obzirom na primenjivost citološkog materijala za interpretaciju ekspresije PD-L1, postojala je prihvatljiva pouzdanost rezultata formiranja citoblokova, za razliku od konvencionalnih citoloških razmaza i liquid-based citologije [20].

Zaključili smo da je učestalost visoke PD-L1 ekspresije veća u tumorskim ćelijama omentuma (87%) nego u primarnom tumoru (60%) i citološkom materijalu (32%). U podudarnim uzorcima, našli smo pozitivnu korelaciju između ekspresije PD-L1 u različitim uzorcima tumora. Dobili smo statistički značajne rezultate koji su sa dovoljno pouzdanosti pokazali PD-L1 ekspresiju na ćelijama karcinoma jajnika HGSC, bez obzira na to da li je analiziran primarni tumor, metastaza, ili citološki uzorak. Ovi rezultati pokazuju mogućnost primene PD-L1 imunohistohemijske analize na različite vrste materijala sa podjednakom pouzdanošću.

Ograničenje ovog istraživanja svakako predstavlja mala veličina uzorka. Imajući u vidu da je reč o prospektivnoj studiji i da su adekvatni citološki uzorci dostupni, smatramo da je ova studija dovoljno značajna da ukaže na dalje slične i još modernije istraživačke projekte u budućnosti. Tumorsko mikrookruženje predstavlja sjajno i neistraženo polje. Poređenje njegovih regulatornih mehanizama i raznovrsnog ponašanja molekula moglo bi da dovede do boljeg razumevanja antitumorskih interakcija kao što je imunosupresija.

ZAKLJUČAK

Ekspresija PD-L1 bila je slična u sve tri posmatrane grupe. Ovo bi moglo da ukaže na slične peritumorske regulatorne mehanizme koji postoje između primarnih tumorskih tkiva i citoloških tumorskih uzoraka. Imajući u vidu dobijene rezultate, mogla bi da bude korišćena manje invazivna procedura, kao što je peritonealno ispiranje, koja bi pouzdano predstavila odlike primarnog tumora. Za potvrdu ovih zaključaka, potrebno nam je u budućnosti još studija.

  • Zahvalnica:
    Ljubiša Jovanović je osmislio naslov, obradio podatke, i napisao rukopis; Anđa Ćirković je uradila obradu statističkih podataka; Ljubinka Nikolić se bavila eksperimentalnim delom rada, Milena Jović, Darko Mikić i Svetlana Milenković pomagali su izvan baze podataka, čitali i odobravali rukopis. Radmila Janković bila je supervizor i mentor.
  • Sukob interesa:
    Autori su izjavili da ne postoji potencijalni sukob interesa kada je reč o istraživanju, autorstvu i/ili objavljivnju članka/knjige. Istraživanje nije finansirano od bilo koje agencije iz javnog, privatnog ili neprofitnog sektora. Studija je sprovedena u skladu sa Helsinškom deklaracijom, a protokol je odobrio Etički komitet Univerzitetskog kliničkog centra Srbije (747/3; 19.07.2018) i Medicinskog fakulteta Univerziteta u Beogradu (1550/ XI-40; 28.11.2019.) Svi autori dali su svoj informisani pristanak za učešće u studiji.

Informacije

Septembar 2023

Strane 246-255

  • Ključne reči:
    karcinom jajnika, PD-L1, peritonealna lavaža, metastaze
  • Primljen:
    22 Avgust 2023
  • Revidiran:
    05 Septembar 2023
  • Prihvaćen:
    08 Septembar 2023
  • Objavljen online:
    25 Septembar 2023
  • DOI:
  • Kako citirati ovaj članak:
    Jovanović L, Ćirković A, Nikolić L, Jović M, Mikić D, Milenković S, et al. The correlation of PD-L1 expression in cytological and histological material of serous high-grade ovarian cancer. Serbian Journal of the Medical Chamber. 2023;4(3):246-55. doi: 10.5937/smclk4-46109
Autor za korespodenciju

Ljubiša Jovanović
Klinika za ginekologiju i akušerstvo, Univerzitetski klinički centar Srbije,
Dr Koste Todorovića 26, 11000 Beograd, Srbija
Elektronska adresa: Ova adresa e-pošte je zaštićena od spambotova. Omogućite JavaScript u vašem brauzeru da biste je videli.


1. Siegel RL, Miller KD, Jemal A. Cancer statistics, 2020. CA Cancer J Clin 2020;70(1):7-30. doi: 10.3322/caac.21590. [CROSSREF]

2. Landskron J, Helland Ø, Torgersen KM, Aandahl EM, Gjertsen BT, Bjørge L, et al. Activated regulatory and memory T-cells accumulate in malignant ascites from ovarian carcinoma patients. Cancer Immunol Immunother 2015;64(3):337-47. doi: 10.1007/s00262-014-1636-6. [CROSSREF]

3. Ford CE, Werner B, Hacker NF, Warton K. The untapped potential of ascites in ovarian cancer research and treatment. Br J Cancer 2020;123(1):9-16. doi: 10.1038/s41416-020-0875-x. [CROSSREF]

4. Tyagi R, Gupta N, Bhagat P, Gainder S, Rai B, Dhaliwal LK, et al. Impact of SurePath® liquid-based preparation in cytological analysis of peritoneal washing in practice of gynecologic oncology. J Cytol 2017;34(2):95-100. doi: 10.4103/ JOC.JOC_193_14. [CROSSREF]

5. Pawłowska A, Kwiatkowska A, Suszczyk D, Chudzik A, Tarkowski R, Barczyński B, et al. Clinical and Prognostic Value of Antigen-Presenting Cells with PD-L1/ PD-L2 Expression in Ovarian Cancer Patients. Int J Mol Sci 2021;22(21):11563. doi: 10.3390/ijms222111563. [CROSSREF]

6. Bansal A, Srinivasan R, Rohilla M, Rai B, Rajwanshi A, Suri V, et al. Immunotyping in tubo-ovarian high-grade serous carcinoma by PD-L1 and CD8+ T-lymphocytes predicts disease-free survival. APMIS 2021;129(5):254-64. doi: 10.1111/apm.13116. [CROSSREF]

7. Piao J, Lim HJ, Lee M. Prognostic value of programmed cell death ligand-1 expression in ovarian cancer: an updated meta-analysis. Obstet Gynecol Sci 2020;63(3):346-56. doi: 10.5468/ogs.2020.63.3.346. [CROSSREF]

8. Nikas IP, Lee C, Song MJ, Kim B, Ryu HS. Biomarkers expression among paired serous ovarian cancer primary lesions and their peritoneal cavity metastases in treatment-naïve patients: A single-center study. Cancer Med 2022;11(11):2193-203. doi: 10.1002/cam4.4600. [CROSSREF]

9. Meza-Perez S, Randall TD. Immunological Functions of the Omentum. Trends Immunol. 2017;38(7):526-36. doi: 10.1016/j.it.2017.03.002. [CROSSREF]

10. Sung S, Sireci AN, Remotti HE, Hodel V, Mansukani MM, Fernandes H, et al. Plasma-thrombin cell blocks: Potential source of DNA contamination. Cancer Cytopathol 2019;127(12):771-7. doi: 10.1002/cncy.22203. [CROSSREF]

11. Choi CH, Kim KH, Song JY, Choi SJ, Kim L, Park IS, et al. Construction of high-density tissue microarrays at low cost by using self-made manual microarray kits and recipient paraffin blocks. Korean J Pathol 2012;46(6):562-8. doi: 10.4132/KoreanJPathol.2012.46.6.562. [CROSSREF]

12. Scognamiglio G, De Chiara A, Di Bonito M, Tatangelo F, Losito NS, Anniciello A, et al. Variability in Immunohistochemical Detection of Programmed Death Ligand 1 (PD-L1) in Cancer Tissue Types. Int J Mol Sci 2016;17(5):790. doi: 10.3390/ijms17050790. [CROSSREF]

13. Jovanović L, Janković R, Ćirković A, Jović M, Janjić T, Djuričić S, et al. PD-L1 Expression in Different Segments and Histological Types of Ovarian Cancer According to Lymphocytic Infiltrate. Medicina (Kaunas) 2021;57(12):1309. doi: 10.3390/medicina57121309. [CROSSREF]

14. Tejerina E, Garca Tobar L, Echeveste JI, de Andrea CE, Vigliar E, Lozano MD. PD-L1 in Cytological Samples: A Review and a Practical Approach. Front Med (Lausanne) 2021;8:668612. doi: 10.3389/fmed.2021.668612. [CROSSREF]

15. Liu D, Kong D, Li J, Gao L, Wu D, Liu Y, et al. HE4 level in ascites may assess the ovarian cancer chemotherapeutic effect. J Ovarian Res 2018;11(1):47. doi: 10.1186/s13048-018-0402-3. [CROSSREF]

16. Layfield LJ, Roy-Chowdhuri S, Baloch Z, Ehya H, Geisinger K, Hsiao SJ, et al. Utilization of ancillary studies in the cytologic diagnosis of respiratory lesions: The papanicolaou society of cytopathology consensus recommendations for respiratory cytology. Diagn Cytopathol 2016;44(12):1000-9. doi: 10.1002/ dc.23549. [CROSSREF]

17. Bozzetti C, Squadrilli A, Nizzoli R, Lagrasta C, Gasparro D, Majori M, et al. Optimizing PD-L1 evaluation on cytological samples from advanced non-smallcell lung cancer. Immunotherapy 2020;12(3):183-93. doi: 10.2217/imt-2019- 0138. [CROSSREF]

18. Imai Y, Hasegawa K, Matsushita H, Fujieda N, Sato S, Miyagi E, et al. Expression of multiple immune checkpoint molecules on T cells in malignant ascites from epithelial ovarian carcinoma. Oncol Lett 2018;15(5):6457-68. doi: 10.3892/ol.2018.8101. [CROSSREF]

19. Toth L, Nagy B, Mehes G, Laszlo E, Molnar PP, Poka R, et al. Cell adhesion molecule profiles, proliferation activity and p53 expression in advanced epithelial ovarian cancer induced malignant ascites – Correlation of tissue microarray and cytology microarray. Pathol Res Pract 2018;214(7):978-85. doi: 10.1016/j.prp.2018.05.014. [CROSSREF]

20. Hernandez A, Brandler TC, Zhou F, Moreira AL, Schatz-Siemers N, Simsir A. Assessment of Programmed Death-Ligand 1 (PD-L1) Immunohistochemical Expression on Cytology Specimens in Non-Small Cell Lung Carcinoma. Am J Clin Pathol 2019;151(4):403-15. doi: 10.1093/ajcp/aqy164. [CROSSREF]


LITERATURA

1. Siegel RL, Miller KD, Jemal A. Cancer statistics, 2020. CA Cancer J Clin 2020;70(1):7-30. doi: 10.3322/caac.21590. [CROSSREF]

2. Landskron J, Helland Ø, Torgersen KM, Aandahl EM, Gjertsen BT, Bjørge L, et al. Activated regulatory and memory T-cells accumulate in malignant ascites from ovarian carcinoma patients. Cancer Immunol Immunother 2015;64(3):337-47. doi: 10.1007/s00262-014-1636-6. [CROSSREF]

3. Ford CE, Werner B, Hacker NF, Warton K. The untapped potential of ascites in ovarian cancer research and treatment. Br J Cancer 2020;123(1):9-16. doi: 10.1038/s41416-020-0875-x. [CROSSREF]

4. Tyagi R, Gupta N, Bhagat P, Gainder S, Rai B, Dhaliwal LK, et al. Impact of SurePath® liquid-based preparation in cytological analysis of peritoneal washing in practice of gynecologic oncology. J Cytol 2017;34(2):95-100. doi: 10.4103/ JOC.JOC_193_14. [CROSSREF]

5. Pawłowska A, Kwiatkowska A, Suszczyk D, Chudzik A, Tarkowski R, Barczyński B, et al. Clinical and Prognostic Value of Antigen-Presenting Cells with PD-L1/ PD-L2 Expression in Ovarian Cancer Patients. Int J Mol Sci 2021;22(21):11563. doi: 10.3390/ijms222111563. [CROSSREF]

6. Bansal A, Srinivasan R, Rohilla M, Rai B, Rajwanshi A, Suri V, et al. Immunotyping in tubo-ovarian high-grade serous carcinoma by PD-L1 and CD8+ T-lymphocytes predicts disease-free survival. APMIS 2021;129(5):254-64. doi: 10.1111/apm.13116. [CROSSREF]

7. Piao J, Lim HJ, Lee M. Prognostic value of programmed cell death ligand-1 expression in ovarian cancer: an updated meta-analysis. Obstet Gynecol Sci 2020;63(3):346-56. doi: 10.5468/ogs.2020.63.3.346. [CROSSREF]

8. Nikas IP, Lee C, Song MJ, Kim B, Ryu HS. Biomarkers expression among paired serous ovarian cancer primary lesions and their peritoneal cavity metastases in treatment-naïve patients: A single-center study. Cancer Med 2022;11(11):2193-203. doi: 10.1002/cam4.4600. [CROSSREF]

9. Meza-Perez S, Randall TD. Immunological Functions of the Omentum. Trends Immunol. 2017;38(7):526-36. doi: 10.1016/j.it.2017.03.002. [CROSSREF]

10. Sung S, Sireci AN, Remotti HE, Hodel V, Mansukani MM, Fernandes H, et al. Plasma-thrombin cell blocks: Potential source of DNA contamination. Cancer Cytopathol 2019;127(12):771-7. doi: 10.1002/cncy.22203. [CROSSREF]

11. Choi CH, Kim KH, Song JY, Choi SJ, Kim L, Park IS, et al. Construction of high-density tissue microarrays at low cost by using self-made manual microarray kits and recipient paraffin blocks. Korean J Pathol 2012;46(6):562-8. doi: 10.4132/KoreanJPathol.2012.46.6.562. [CROSSREF]

12. Scognamiglio G, De Chiara A, Di Bonito M, Tatangelo F, Losito NS, Anniciello A, et al. Variability in Immunohistochemical Detection of Programmed Death Ligand 1 (PD-L1) in Cancer Tissue Types. Int J Mol Sci 2016;17(5):790. doi: 10.3390/ijms17050790. [CROSSREF]

13. Jovanović L, Janković R, Ćirković A, Jović M, Janjić T, Djuričić S, et al. PD-L1 Expression in Different Segments and Histological Types of Ovarian Cancer According to Lymphocytic Infiltrate. Medicina (Kaunas) 2021;57(12):1309. doi: 10.3390/medicina57121309. [CROSSREF]

14. Tejerina E, Garca Tobar L, Echeveste JI, de Andrea CE, Vigliar E, Lozano MD. PD-L1 in Cytological Samples: A Review and a Practical Approach. Front Med (Lausanne) 2021;8:668612. doi: 10.3389/fmed.2021.668612. [CROSSREF]

15. Liu D, Kong D, Li J, Gao L, Wu D, Liu Y, et al. HE4 level in ascites may assess the ovarian cancer chemotherapeutic effect. J Ovarian Res 2018;11(1):47. doi: 10.1186/s13048-018-0402-3. [CROSSREF]

16. Layfield LJ, Roy-Chowdhuri S, Baloch Z, Ehya H, Geisinger K, Hsiao SJ, et al. Utilization of ancillary studies in the cytologic diagnosis of respiratory lesions: The papanicolaou society of cytopathology consensus recommendations for respiratory cytology. Diagn Cytopathol 2016;44(12):1000-9. doi: 10.1002/ dc.23549. [CROSSREF]

17. Bozzetti C, Squadrilli A, Nizzoli R, Lagrasta C, Gasparro D, Majori M, et al. Optimizing PD-L1 evaluation on cytological samples from advanced non-smallcell lung cancer. Immunotherapy 2020;12(3):183-93. doi: 10.2217/imt-2019- 0138. [CROSSREF]

18. Imai Y, Hasegawa K, Matsushita H, Fujieda N, Sato S, Miyagi E, et al. Expression of multiple immune checkpoint molecules on T cells in malignant ascites from epithelial ovarian carcinoma. Oncol Lett 2018;15(5):6457-68. doi: 10.3892/ol.2018.8101. [CROSSREF]

19. Toth L, Nagy B, Mehes G, Laszlo E, Molnar PP, Poka R, et al. Cell adhesion molecule profiles, proliferation activity and p53 expression in advanced epithelial ovarian cancer induced malignant ascites – Correlation of tissue microarray and cytology microarray. Pathol Res Pract 2018;214(7):978-85. doi: 10.1016/j.prp.2018.05.014. [CROSSREF]

20. Hernandez A, Brandler TC, Zhou F, Moreira AL, Schatz-Siemers N, Simsir A. Assessment of Programmed Death-Ligand 1 (PD-L1) Immunohistochemical Expression on Cytology Specimens in Non-Small Cell Lung Carcinoma. Am J Clin Pathol 2019;151(4):403-15. doi: 10.1093/ajcp/aqy164. [CROSSREF]

1. Siegel RL, Miller KD, Jemal A. Cancer statistics, 2020. CA Cancer J Clin 2020;70(1):7-30. doi: 10.3322/caac.21590. [CROSSREF]

2. Landskron J, Helland Ø, Torgersen KM, Aandahl EM, Gjertsen BT, Bjørge L, et al. Activated regulatory and memory T-cells accumulate in malignant ascites from ovarian carcinoma patients. Cancer Immunol Immunother 2015;64(3):337-47. doi: 10.1007/s00262-014-1636-6. [CROSSREF]

3. Ford CE, Werner B, Hacker NF, Warton K. The untapped potential of ascites in ovarian cancer research and treatment. Br J Cancer 2020;123(1):9-16. doi: 10.1038/s41416-020-0875-x. [CROSSREF]

4. Tyagi R, Gupta N, Bhagat P, Gainder S, Rai B, Dhaliwal LK, et al. Impact of SurePath® liquid-based preparation in cytological analysis of peritoneal washing in practice of gynecologic oncology. J Cytol 2017;34(2):95-100. doi: 10.4103/ JOC.JOC_193_14. [CROSSREF]

5. Pawłowska A, Kwiatkowska A, Suszczyk D, Chudzik A, Tarkowski R, Barczyński B, et al. Clinical and Prognostic Value of Antigen-Presenting Cells with PD-L1/ PD-L2 Expression in Ovarian Cancer Patients. Int J Mol Sci 2021;22(21):11563. doi: 10.3390/ijms222111563. [CROSSREF]

6. Bansal A, Srinivasan R, Rohilla M, Rai B, Rajwanshi A, Suri V, et al. Immunotyping in tubo-ovarian high-grade serous carcinoma by PD-L1 and CD8+ T-lymphocytes predicts disease-free survival. APMIS 2021;129(5):254-64. doi: 10.1111/apm.13116. [CROSSREF]

7. Piao J, Lim HJ, Lee M. Prognostic value of programmed cell death ligand-1 expression in ovarian cancer: an updated meta-analysis. Obstet Gynecol Sci 2020;63(3):346-56. doi: 10.5468/ogs.2020.63.3.346. [CROSSREF]

8. Nikas IP, Lee C, Song MJ, Kim B, Ryu HS. Biomarkers expression among paired serous ovarian cancer primary lesions and their peritoneal cavity metastases in treatment-naïve patients: A single-center study. Cancer Med 2022;11(11):2193-203. doi: 10.1002/cam4.4600. [CROSSREF]

9. Meza-Perez S, Randall TD. Immunological Functions of the Omentum. Trends Immunol. 2017;38(7):526-36. doi: 10.1016/j.it.2017.03.002. [CROSSREF]

10. Sung S, Sireci AN, Remotti HE, Hodel V, Mansukani MM, Fernandes H, et al. Plasma-thrombin cell blocks: Potential source of DNA contamination. Cancer Cytopathol 2019;127(12):771-7. doi: 10.1002/cncy.22203. [CROSSREF]

11. Choi CH, Kim KH, Song JY, Choi SJ, Kim L, Park IS, et al. Construction of high-density tissue microarrays at low cost by using self-made manual microarray kits and recipient paraffin blocks. Korean J Pathol 2012;46(6):562-8. doi: 10.4132/KoreanJPathol.2012.46.6.562. [CROSSREF]

12. Scognamiglio G, De Chiara A, Di Bonito M, Tatangelo F, Losito NS, Anniciello A, et al. Variability in Immunohistochemical Detection of Programmed Death Ligand 1 (PD-L1) in Cancer Tissue Types. Int J Mol Sci 2016;17(5):790. doi: 10.3390/ijms17050790. [CROSSREF]

13. Jovanović L, Janković R, Ćirković A, Jović M, Janjić T, Djuričić S, et al. PD-L1 Expression in Different Segments and Histological Types of Ovarian Cancer According to Lymphocytic Infiltrate. Medicina (Kaunas) 2021;57(12):1309. doi: 10.3390/medicina57121309. [CROSSREF]

14. Tejerina E, Garca Tobar L, Echeveste JI, de Andrea CE, Vigliar E, Lozano MD. PD-L1 in Cytological Samples: A Review and a Practical Approach. Front Med (Lausanne) 2021;8:668612. doi: 10.3389/fmed.2021.668612. [CROSSREF]

15. Liu D, Kong D, Li J, Gao L, Wu D, Liu Y, et al. HE4 level in ascites may assess the ovarian cancer chemotherapeutic effect. J Ovarian Res 2018;11(1):47. doi: 10.1186/s13048-018-0402-3. [CROSSREF]

16. Layfield LJ, Roy-Chowdhuri S, Baloch Z, Ehya H, Geisinger K, Hsiao SJ, et al. Utilization of ancillary studies in the cytologic diagnosis of respiratory lesions: The papanicolaou society of cytopathology consensus recommendations for respiratory cytology. Diagn Cytopathol 2016;44(12):1000-9. doi: 10.1002/ dc.23549. [CROSSREF]

17. Bozzetti C, Squadrilli A, Nizzoli R, Lagrasta C, Gasparro D, Majori M, et al. Optimizing PD-L1 evaluation on cytological samples from advanced non-smallcell lung cancer. Immunotherapy 2020;12(3):183-93. doi: 10.2217/imt-2019- 0138. [CROSSREF]

18. Imai Y, Hasegawa K, Matsushita H, Fujieda N, Sato S, Miyagi E, et al. Expression of multiple immune checkpoint molecules on T cells in malignant ascites from epithelial ovarian carcinoma. Oncol Lett 2018;15(5):6457-68. doi: 10.3892/ol.2018.8101. [CROSSREF]

19. Toth L, Nagy B, Mehes G, Laszlo E, Molnar PP, Poka R, et al. Cell adhesion molecule profiles, proliferation activity and p53 expression in advanced epithelial ovarian cancer induced malignant ascites – Correlation of tissue microarray and cytology microarray. Pathol Res Pract 2018;214(7):978-85. doi: 10.1016/j.prp.2018.05.014. [CROSSREF]

20. Hernandez A, Brandler TC, Zhou F, Moreira AL, Schatz-Siemers N, Simsir A. Assessment of Programmed Death-Ligand 1 (PD-L1) Immunohistochemical Expression on Cytology Specimens in Non-Small Cell Lung Carcinoma. Am J Clin Pathol 2019;151(4):403-15. doi: 10.1093/ajcp/aqy164. [CROSSREF]


© Sva prava zadržana. Lekarska komora Srbije.

Skoči na vrh