Nove primene plazme bogate trombocitima u ginekologiji

Poštovano uredništvo,

Obraćam Vam se sa ciljem da skrenem pažnju na nove primene plazme obogaćene trombocitima (engl. platelet-rich plasma – PRP) u ginekologiji – intrauterinu primenu i intraovarijalne injekcije.

Upotreba PRP-a privukla je značajnu pažnju u poslednjoj deceniji zahvaljujući sposobnosti da promoviše regeneraciju tkiva putem diferencijacije ćelija i stimulacije trofičkih aktivnosti. Plazma bogata trombocitima se široko koristi za promociju zarastanja i regeneracije u različitim oblastima medicine, kao što su ortopedija, stomatologija, dermatologija, plastična hirurgija, nega pacijenata sa komplikacijama dijabetesa, te tokom kardiohirurških operacija i carskog reza [1]. U oblasti ginekologije, PRP se koristi u tretmanu simptoma stres urinarne inkontinencije i genitalne rejuvenacije [2]. Posebno su zanimljive novije metode primene PRP-a u ginekologiji, kao što su intrauterina primena i intraovarijalne injekcije PRP-a [3].

Intrauterina primena PRP-a sreće se kod stanja kao što su Ašermanov sindrom, gde dolazi do oštećenja bazalnog sloja endometrijuma i formiranja intrauterinih adhezija, zatim kod hroničnog endometritisa, kao i kod pacijentkinja u procesu vantelesne oplodnje sa nereceptivnim endometrijumom. Aghajanova i saradnici u radu Autologous Platelet-Rich Plasma Treatment for Moderate-Severe Asherman Syndrome: The First Experience prvi su pokazali primenu intrauterinih PRP infuzija kod ljudi. Studija je uključivala grupu od 15 pacijentkinja koje su primile autologni PRP sa Ašermanovim sindromom putem Wallace IUI katetera neposredno nakon adheziolize, i 15 pacijentkinja u kontrolnoj grupi. Nije zabeležena statistički značajna razlika među grupama kada je u pitanju uspeh u začeću, usled nedovoljno velikog uzorka, ali je uspešno ukazano na sigurnost i pristupačnost intrauterine primene PRP-a [3]. Liu i saradnici sproveli su meta-analizu koja sugeriše da intrauterina aplikacija autologne plazme bogate trombocitima (PRP) može biti efikasan terapijski pristup za tanak endometrijum, jer povećava debljinu endometrijuma kod pacijentkinja sa tankim endometrijumom, i poboljšava ishod trudnoće, uz odsustvo neželjenih efekata [4].

Intraovarijalne PRP injekcije primenjuju se kod preuranjene ovarijalne insuficijencije (POI) i u menopauzi, sa ciljem sprečavanja ovarijalne atrezije i podsticanja rasta primordijalnih i preantralnih folikula. Cakiroglu i saradnici regrutovali su 311 žena sa POI za primenu intraovarijalnih autolognih PRP injekcija. Nakon šest nedelja, spontana trudnoća razvila se kod 23 pacijentkinje (7,4%), dok je kod preostale 201 žene, 70% razvilo barem jedan antralni folikul nakon tretmana PRP-om [5]. Eliasova meta-analiza je pokazala da je na osnovu analize najšireg naučnog pregleda do sada, koji se uglavnom sastoji od opservacionih studija, PRP tretman jajnika doveo do statistički značajnog poboljšanja glavnih parametara plodnosti kod žena sa smanjenom ovarijalnom rezervom kao što su broj antralnih folikula, AMH (Antimilerov hormon), FSH (folikulostimulirajući hormon), i LH (luteinizirajući hormon) [6].

Upotreba PRP-a na ovarijumima i endometrijumu pokazala je obećavajuće rezultate kod pacijentkinja sa niskom ovarijalnom rezervom ili nereceptivnim endometrijumom, kao i kod postojećih indikacija u ginekologiji u sferi zarastanja rana, lihen sklerozusa, vulvodinije, i stres inkontinencije urina. Kod primene PRP-a, ipak, postoje brojni izazovi u standardizaciji metode, usled individualnih razlika u broju trombocita i sadržaju faktora rasta kod pacijenata, zatim varijabilnost indikacija, te veliki broj različitih protokola za pripremu PRP-a. Važno je napomenuti da postoje pacijenti koji nisu kandidati za ovu metodu – pacijenti sa malignim bolestima, akutnim infekcijama, zatim sa poremećajima koagulacije i autoimunim bolestima. Smatram da ove metode zaslužuju mnogo više pažnje u našoj zemlji, ali i da je potrebno dalje potvrđivanje efikasnosti kroz dodatna velika, multicentrična rigorozno izvedena istraživanja, uz praćenje tokom dužeg vremenskog perioda.

Srdačan pozdrav,
Mr sci dr Mirjana Anđelić,
specijalista ginekologije i akušerstva, supspecijalista fertiliteta i steriliteta