Skip to main content
  • Trg Nikole Pašića br. 7, sprat IV, 11000 Beograd
  • info@smj.rs

logo bez bolda opt

Prikaz slučaja

Pleuralni izliv kod pacijentkinje obolele od KOVID-19 infekcije

Jelena Aritonović Pribaković1,4, Milica Perić2, Jelena Milošević3, Aleksandra Janićević4
  • Univerzitet u Prištini-Kosovska Mitrovica, Medicinski fakultet, Kosovska Mitrovica, Srbija
  • Medicinska škola, Priština, Gračanica, Srbija
  • Kliničko bolnički centar „Zvezdara“, Beograd, Srbija
  • Kliničko bolnički centar „Priština – Gračanica“, Srbija

SAŽETAK

Uvod/Cilj: Pleuralni izlivi se retko beleže na snimcima grudnog koša kompjuterizovanom tomografijom (CT) i radiografijom (RTG), kod bolesti izazvane koronavirusom 2019 (KOVID-19). Kada su prisutni, najčešće se javljaju kasno u toku bolesti, uglavnom su unilateralni, ali mogu biti i bilateralni, i apsorbuju se nakon dvodnevnog praćenja. Istraživanja su pokazala i da se pleuralni izlivi javljaju prevashodno kod starijih osoba i osoba sa osnovnom respiratornom bolešću, ali i da su incidencija respiratorne insuficijencije, incidencija sindroma akutnog respiratornog distresa, kao i stopa smrtnosti, više kod pacijenata sa pleuralnim izlivom nego kod pacijenata kod kojih do njega nije došlo. Cilj rada je da se prikaže slučaj koji se razlikuje od najčešće opisanih slučajeva u dostupnoj literaturi.

Prikaz bolesnika: Prikazujemo bolesnicu staru 49 godina, bez komorbiditeta, obolelu od KOVID-19 oboljenja, kod koje se pleuralni izliv razvio desetog dana hospitalizacije; bio je unilateralan i nije ga bilo na ponovljenom snimku nakon četiri dana. Osim povećanja broja trombocita, krvna slika je bila u referentnim vrednostima, dok je vrednost CRP-a bila umereno povišena. Bolesnica je šesnaestog dana hospitalizacije otpuštena u dobrom opštem stanju.

Zaključak: Ovaj slučaj nam pruža uvid u tok i prognozu KOVID-19 bolesti, koji se razlikuje od onog što je opisano u do sada objavljenim radovima, ukazujući na to da se pleuralni izliv ne javlja samo kod starijih bolesnika sa komorbiditetima i teškom kliničkom slikom KOVID-19 infekcije.


UVOD

Kako globalna pandemija bolesti izazvane koronavirusom 2019 (KOVID-19) napreduje, mnoge specijalnosti i dalje imaju ključnu ulogu u postavljanju dijagnoze i lečenju. U radiologiji, većina literature se fokusira na kompjuterizovanu tomografiju (CT) grudnih manifestacija KOVID-19 oboljenja [1],[2]. Međutim, zbog kontrole infekcije, koja se odnosi na transport pacijenta i dekontaminaciju, kao i zbog nedostatka dostupnosti CT-a u različitim delovima sveta, radiografija grudnog koša (RTG) se najčešće koristi za identifikaciju i praćenje plućnih promena. Američki koledž za radiologiju (engl. American Radiology College - ACR) navodi da potrebna dekontaminacija CTa, nakon skeniranja pacijenata sa KOVID-19 oboljenjem, može poremetiti dostupnost radiološke usluge, te sugeriše da se može primeniti prenosna radiografija grudnog koša (RTG), i time minimizovati rizik od unakrsne infekcije [3]. Dalje, u slučajevima značajne kliničke sumnje na KOVID-19 infekciju, pozitivan RTG može ukloniti potrebu za CT-om. Pored toga, upotreba RTG-a za rano otkrivanje bolesti takođe može igrati važnu ulogu u područjima širom sveta u kojima je ograničen pristup pouzdanom testiranju na KOVID-19 oboljenje pomoću reakcije lančane polimerizacije (engl. polymerase chain reaction - PCR) [4]. Najčešći opisi RTG i CT nalaza kod KOVID-19 oboljenja uključuju neprozirnost mlečnog stakla uz pojavu konsolidacije [4],[5]. Pleuralni izlivi se retko beleže na CT-u i RTG-u kod KOVID-19 oboljenja, a kada su prisutni, najčešće se javljaju kasnije u toku bolesti [6],[7],[8]. Pleuralni izlivi su uglavnom unilateralni [9], ali mogu biti i bilateralni, a apsorboju se nakon dvodnevnog praćenja [10].

S obzirom da se radi o retkoj manifestaciji KOVID-19 oboljenja, samo na osnovu pleuralnog izliva, a bez promena u plućima, možda ne bi bila postavljena ispravna dijagnoza. Pored toga, istraživanja su pokazala i da su incidencija respiratorne insuficijencije i incidencija sindroma akutnog respiratornog distresa, kao i stopa smrtnosti, više kod pacijenata sa pleuralnim izlivom nego kod pacijenata bez pleuralnog izliva [11].

Predstavljamo PCR-om potvrđen slučaj KOVID-19 oboljenja, od ukupno 331 hospitalizovanog pacijenta, u periodu oktobar - decembar 2020. godine, na Infektivnoj klinici KBC „Priština - Gračanica“, kod kojeg se u toku bolesti razvio pleuralni izliv, a koji se razlikuje od do sada najčešće opisivanih slučajeva pleuralnog izliva.

PRIKAZ BOLESNIKA

Bolesnica stara 49 godina hospitalizovana je sedmog dana od početka prvih tegoba, zbog uporno prisutne povišene telesne temperature koja se kretala do 38,6 °C, suvog kašlja, malaksalosti i bolova u mišićima i zglobovima. Bolesnica je prethodno bila zdrava, bez komorbiditeta, bez alergija na lekove. Nije bila pušač i nije konzumirala alkohol. Na prijemu je bila svesna, orijentisana, afebrilna, sa vrednostima: SpO2 89,0%, TA 110/70mmHg. Površinski limfni čvorovi nisu bili palpabilni, tonzile i ždrelo su bili urednog nalaza. Auskultatorno nad plućima, desno bazalno su bili čujni slabi pukoti. Trbuh je bio mek, palpatorno bolno neosetljiv, jetra i slezina se nisu palpirale ispod rebarnih lukova. Na donjim ekstremiteta nije bilo edema. Neurološki nalaz je bio uredan.

Rezultati laboratorijskih analiza su bili sledeći: Er 4,25...5,02 (referentna vrednost: 3,7 - 5,8 x 1012/L); Le 4,73...5,5 (referentna vrednost: 4 - 10 x 109 /L); Ne 0,55...0,75 (referentna vrednost: 0,50 - 0,75); Ly 0,41...0,22 (referentna vrednost: 0,20 - 0,40); Mo 0,04...0,02 (referentna vrednost: 0,02 - 0,10); Tr 171...480...563 (referentna vrednost: 150 - 350 x 109 /L); CRP 6...18...30...12 (referentna vrednost: < 6 IU/ml); ukupni proteini 72...67...77 (referentna vrednost: 65 - 87 g/L); albumini 45...35...38 (referentna vrednost: 38 - 51 g/L), ALT 19...61...46 (referentna vrednost: <32 U/L); AST 34...87...29 (referentna vrednost: < 31 U/L); ALP 89...95...88 (referentna vrednost: 64 - 306 U/L); LDH 473...721...419 (referentna vrednost: 225 - 450 U/L); CK 209...89...29 (referentna vrednost: 24 - 170 U/L). PCR test je pokazao da je pacijentkinja bila pozitivna na virus SARS KoV-2. Na inicijalnom RTG-u, u plućnom parenhimu je bila naglašena bronhovaskularna šara, sa obostrano smanjenom transparencijom bazalno. Hilusi su bili primerene veličine i položaja. Frenikokostalni (FK) sinusi su bili oštri i transparentni. Obe hemidijafragme su bile oštro konstruisane i lučno svedene (Slika 1).

06f01

Slika 1. Naglašena bronhovaskularna šara, sa obostrano smanjenom transparencijom bazalno

06f02

Slika 2. Pleuralni izliv sa fibroadhezivnim promenama bazalno, desno

06f03

Slika 3. Lako smanjena transparencija plućnog parenhima desno, najpre poziciono. U plućnom parenhimu nema konsolidacije. Difuzno naglašen intersticijalni crtež. Hilusne senke normalne širine, vaskularne. Radiografski bez sigurnih znakova pleuralnog izliva. Obostrano bazalno, izraženije desno, pleuralne adhezije

Bolesnica je u toku hospitalizacije lečena po protokulu za lečenje pacijenata sa KOVID-19 oboljenjem, uz postepeno poboljšanje, povlačenje simptoma bolesti i oslobađanje od kiseoničke potpore. Desetog dana hospitalizacije razvio se pleuralni izliv (Slika 2), koji se vrlo brzo povlačio i nije bio prisutan na RTG-u ponovljenom nakon četiri dana (Slika 3). Bolesnica je šesnaestog dana hospitalizacije otpuštena u dobrom opštem stanju.

DISKUSIJA

Prikazujemo slučaj pleuralnog izliva kod bolesnice obolele od KOVID-19 oboljenja kod koje se pleuralni izliv javio kasnije u toku progresije bolesti (Slika 2), što je u skladu sa izveštajem Salehija i saradnika [6], dok su Žang i saradnici prikazali slučaj KOVID-19 oboljenja sa pleuralnim izlivom kao inicijalnim simptomom [12]. Song i saradnici izveštavaju da se pleuralni izliv apsorbuje već nakon dva dana [10]. Takođe, kod naše bolesnice, na ponovljenom snimku načinjenom nakon četiri dana, nije bilo pleuralnog izliva (Slika 3). Neka istraživanja ukazuju na to da učestalost pleuralnih izliva varira sa godinama [11],[13]. U svom istraživanju na 552 pacijenta, Madžidi i saradnici su pokazali da se pleuralni izliv češće stvara kod osoba starosti pedeset godina i više [13]. I Vei i saradnici su u svom istraživanju pokazali da su pacijenti, koji su u toku bolesti razvili pleuralni izliv, bili značajno starije životne dobi (60,8 ± 15,4 godina) i imali su u istoriji bolesti osnovnu respiratornu bolest [11]. Naša bolesnica je imala 49 godina i bila je bez komorbiditeta, što može ukazivati na to da starost ispod 60 godina, kao i odsustvo komorbiditeta nužno ne znači i odsustvo rizika od pleuralnog izliva.

U literaturi, laboratorijska ispitivanja su pokazala razlike među pacijentima sa i bez pleuralnog izliva. Pacijenti sa pleuralnim izlivom imali su viši nivo leukocita, neutrofila, trombocita, te više vrednosti CRP-a i sedimentacije eritrocita, u poređenju sa pacijentima bez pleuralnog izliva. To ukazuje na tešku upalu kod pacijenata sa pleuralnim izlivom [11], što nije bio slučaj kod naše bolesnice. U našem slučaju je bolesnica sve vreme hospitalizacije imala vrednosti leukocita i neutrofila u referentnim vrednostima. Inače, povećane vrednosti CRP-a i trombocita su pokazatelji loše prognoze kod pacijenata sa KOVID-19 oboljenjem [14]. Vei i saradnici navode veći broj pacijenata sa pleuralnim izlivom kod kojih su vrednosti CRP-a bile povišene u odnosu na broj pacijenata koji nisu imali pleuralni izliv, ali su imali povišene vrednosti CRP-a [11]. Naša bolesnica je takođe imala vrednosti CRP-a iznad referentnih, dok je broj trombocita na prijemu bio u referentnim vrednostima, a u daljem toku hospitalizacije se kretao iznad referentnih vrednosti. I obimno istraživanje na 476 pacijenata obolelih od KOVID-19 oboljenja, koje su sproveli Feng i saradnici, pokazalo je da je incidencija pleuralnih izliva bila značajno viša kod pacijenata sa teškom kliničkom slikom, u odnosu na pacijente sa lakšom kliničkom slikom [15]. Slična zapažanja su zabeležena i u još nekim istraživanjima koja su pokazala da je učestalost pleuralnih izliva bila značajno viša kod pacijenata sa teškom
kliničkom slikom KOVID-19 oboljenja u odnosu na pacijente sa lakšom kliničkom slikom [7],[8],[16],[17],[18]. Međutim, ovo nije bio slučaj sa našom bolesnicom, koja nije imala tešku kliničku sliku i otpuštena je izlečena, šesnaestog dana hospitalizacije.

ZAKLJUČAK

Iako ovaj slučaj ima svoja ograničenja, u pogledu nedostatka dodatne radiološke i laboratorijske dijagnostike, ipak pruža uvid u tok i prognozu bolesti, koji se razlikuje od do sada objavljenih radova u ovoj oblasti. Naše iskustvo pokazuje da se pleuralni izliv može javiti
i kod mlađih pacijenata bez komorbiditeta i sa lakšom kliničkom slikom KOVID-19 infekcije.

SPISAK SKRAĆENICA

Er – Eritrociti
Le – Leukociti
Ne – Neutrofili
Ly – Limfociti (engl. Lymphocytes)
Mo – Monociti
Tr – Trombociti
CRP – C-reaktivni protein
ALT – Alanin aminotransferaza
AST – Aspartat aminotransferaza
ALP – Alkalna fosfataza (engl. alkaline phosphatase)
LDH – Laktat dehidrogenaza
CK – Kreatin kinaza (engl. creatinine kinase)

  • Sukob interesa:
    Nije prijavljen.

Informacije

Volumen 2 Broj 4

Decembar 2021

Strane 371-376

  • Ključne reči:
    KOVID-19, pleuralni izliv, radiografija grudnog koša
  • Primljen:
    30 Oktobar 2021
  • Revidiran:
    16 Novembar 2021
  • Prihvaćen:
    28 Novembar 2021
  • Objavljen online:
    13 Decembar 2021
  • DOI:
  • Kako citirati ovaj članak:
    Aritonović-Pribaković J, Perić M, Milošević J, Janićević A. Pleural effusion in a COVID-19 patient. Serbian Journal of the Medical Chamber. 2021;2(4):371-6. doi: 10.5937/smclk2-34669
Autor za korespodenciju

Jelena Aritonović Pribaković
Univerzitet u Prištini-Kosovska Mitrovica, Medicinski fakultet, Kosovska Mitrovica, Srbija
Kalovita 10/3, 11210, 11100 Beograd, Srbija
Elektronska adresa: Ova adresa e-pošte je zaštićena od spambotova. Omogućite JavaScript u vašem brauzeru da biste je videli.


  • 1. Zhou S, Wang Y, Zhu T, Xia L. CT Features of Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) Pneumonia in 62 Patients in Wuhan, China. AJR Am J Roentgenol. 2020 Jun;214(6):1287-1294. doi: 10.2214/AJR.20.22975.[CROSSREF]

    2. Chung M, Bernheim A, Mei X, Zhang N, Huang M, Zeng X, et al. CT Imaging Features of 2019 Novel Coronavirus (2019-nCoV). Radiology. 2020 Apr;295(1):202-207. doi: 10.1148/radiol.2020200230.[CROSSREF]

    3. ACR recommendations for the use of chest radiography and computed tomography

    4. (CT) for suspected COVID-19 infection. American College of Radiology. Dostupno na: https://www.acr.org/Advocacy-and-Economics/ACR-Position-Statements/Recommendations-for-Chest-Radiography-and-CT-for-Suspected-COVID19-Infection. [HTTP]

    5. Jacobi A, Chung M, Bernheim A, Eber C. Portable chest X-ray in coronavirus disease-19 (COVID-19): A pictorial review. Clin Imaging. 2020 Aug;64:35-42. doi: 10.1016/j.clinimag.2020.04.001. [CROSSREF]

    6. Ng MY, Lee EYP, Yang J, Yang F, Li X, Wang H, et al. Imaging Profile of the COVID-19 Infection: Radiologic Findings and Literature Review. Radiol Cardiothorac Imaging. 2020 Feb 13;2(1):e200034. doi: 10.1148/ryct.2020200034.[CROSSREF]

    7. Salehi S, Abedi A, Balakrishnan S, Gholamrezanezhad A. Coronavirus Disease 2019 (COVID-19): A Systematic Review of Imaging Findings in 919 Patients. AJR Am J Roentgenol. 2020 Jul;215(1):87-93. doi: 10.2214/AJR.20.23034.[CROSSREF]

    8. Chong WH, Saha BK, Conuel E, Chopra A. The incidence of pleural effusion in COVID-19 pneumonia: State-of-the-art review. Heart Lung. 2021 JulAug;50(4):481-90. doi: 10.1016/j.hrtlng.2021.02.015.[CROSSREF]

    9. Saha BK, Chong WH, Austin A, Kathuria R, Datar P, Shkolnik B, et al. Pleural abnormalities in COVID-19: a narrative review. J Thorac Dis. 2021 Jul;13(7):4484-99. doi: 10.21037/jtd-21-542.[CROSSREF]

    10. Chong WH, Huggins JT, Chopra A. Characteristics of Pleural Effusion in Severe Acute Respiratory Syndrome Coronavirus 2 (SARS-CoV-2) Pneumonia. Am J Med Sci. 2021 Feb;361(2):281-4. doi: 10.1016/j.amjms.2020.09.008.[CROSSREF]

    11. Song F, Shi N, Shan F, Zhang Z, Shen J, Lu H, et al. Emerging 2019 Novel Coronavirus (2019-nCoV) Pneumonia. Radiology. 2020 Apr;295(1):210-7. doi: 10.1148/radiol.2020200274.[CROSSREF]

    12. Wei XS, Wang X, Ye LL, Niu YR, Peng WB, Wang ZH, et al. Pleural effusion as an indicator for the poor prognosis of COVID-19 patients. Int J Clin Pract. 2021 Jun;75(6):e14123. doi: 10.1111/ijcp.14123.[CROSSREF]

    13. Zhang J, Chai C, Li L, Qu M, Duan H, Ren L, et al. COVID-19 with pleural effusion as the initial symptom: a case study analysis. Ann Palliat Med. 2020 Sep;9(5):3710-5. doi: 10.21037/apm-20-1720.[CROSSREF]

    14. Majidi H, Bani-Mostafavi ES, Mardanshahi Z, Godazandeh F, Ghasemian R, Heydari K, et al. High-resolution computed tomography finding in 552 patients with symptomatic COVID-19: first report from north of Iran. Emerg Radiol. 2020 Dec;27(6):633-9. doi: 10.1007/s10140-020-01819-9.[CROSSREF]

    15. Bao J, Li C, Zhang K, Kang H, Chen W, Gu B. Comparative analysis of laboratory indexes of severe and non-severe patients infected with COVID-19. Clin Chim Acta. 2020 Oct;509:180-94. doi: 10.1016/j.cca.2020.06.009.[CROSSREF]

    16. Feng Y, Ling Y, Bai T, Xie Y, Huang J, Li J, et al. COVID-19 with Different Severities: A Multicenter Study of Clinical Features. Am J Respir Crit Care Med. 2020 Jun 1;201(11):1380-8. doi: 10.1164/rccm.202002-0445OC.[CROSSREF]

    17. Fu Z, Tang N, Chen Y, Ma L, Wei Y, Lu Y, et al. CT features of COVID-19 patients with two consecutive negative RT-PCR tests after treatment. Sci Rep. 2020 Jul 14;10(1):11548. doi: 10.1038/s41598-020-68509-x.[CROSSREF]

    18. Li K, Fang Y, Li W, Pan C, Qin P, Zhong Y, et al. CT image visual quantitative evaluation and clinical classification of coronavirus disease (COVID-19). Eur Radiol. 2020 Aug;30(8):4407-16. doi: 10.1007/s00330-020-06817-6.[CROSSREF]

    19. Tabatabaei SMH, Talari H, Moghaddas F, Rajebi H. CT Features and Shortterm Prognosis of COVID-19 Pneumonia: A Single-Center Study from Kashan, Iran. Radiol Cardiothorac Imaging. 2020 Apr 20;2(2):e200130. doi: 10.1148/ ryct.2020200130. [CROSSREF]


LITERATURA

1. Zhou S, Wang Y, Zhu T, Xia L. CT Features of Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) Pneumonia in 62 Patients in Wuhan, China. AJR Am J Roentgenol. 2020 Jun;214(6):1287-1294. doi: 10.2214/AJR.20.22975.[CROSSREF]

2. Chung M, Bernheim A, Mei X, Zhang N, Huang M, Zeng X, et al. CT Imaging Features of 2019 Novel Coronavirus (2019-nCoV). Radiology. 2020 Apr;295(1):202-207. doi: 10.1148/radiol.2020200230.[CROSSREF]

3. ACR recommendations for the use of chest radiography and computed tomography

4. (CT) for suspected COVID-19 infection. American College of Radiology. Dostupno na: https://www.acr.org/Advocacy-and-Economics/ACR-Position-Statements/Recommendations-for-Chest-Radiography-and-CT-for-Suspected-COVID19-Infection. [HTTP]

5. Jacobi A, Chung M, Bernheim A, Eber C. Portable chest X-ray in coronavirus disease-19 (COVID-19): A pictorial review. Clin Imaging. 2020 Aug;64:35-42. doi: 10.1016/j.clinimag.2020.04.001. [CROSSREF]

6. Ng MY, Lee EYP, Yang J, Yang F, Li X, Wang H, et al. Imaging Profile of the COVID-19 Infection: Radiologic Findings and Literature Review. Radiol Cardiothorac Imaging. 2020 Feb 13;2(1):e200034. doi: 10.1148/ryct.2020200034.[CROSSREF]

7. Salehi S, Abedi A, Balakrishnan S, Gholamrezanezhad A. Coronavirus Disease 2019 (COVID-19): A Systematic Review of Imaging Findings in 919 Patients. AJR Am J Roentgenol. 2020 Jul;215(1):87-93. doi: 10.2214/AJR.20.23034.[CROSSREF]

8. Chong WH, Saha BK, Conuel E, Chopra A. The incidence of pleural effusion in COVID-19 pneumonia: State-of-the-art review. Heart Lung. 2021 JulAug;50(4):481-90. doi: 10.1016/j.hrtlng.2021.02.015.[CROSSREF]

9. Saha BK, Chong WH, Austin A, Kathuria R, Datar P, Shkolnik B, et al. Pleural abnormalities in COVID-19: a narrative review. J Thorac Dis. 2021 Jul;13(7):4484-99. doi: 10.21037/jtd-21-542.[CROSSREF]

10. Chong WH, Huggins JT, Chopra A. Characteristics of Pleural Effusion in Severe Acute Respiratory Syndrome Coronavirus 2 (SARS-CoV-2) Pneumonia. Am J Med Sci. 2021 Feb;361(2):281-4. doi: 10.1016/j.amjms.2020.09.008.[CROSSREF]

11. Song F, Shi N, Shan F, Zhang Z, Shen J, Lu H, et al. Emerging 2019 Novel Coronavirus (2019-nCoV) Pneumonia. Radiology. 2020 Apr;295(1):210-7. doi: 10.1148/radiol.2020200274.[CROSSREF]

12. Wei XS, Wang X, Ye LL, Niu YR, Peng WB, Wang ZH, et al. Pleural effusion as an indicator for the poor prognosis of COVID-19 patients. Int J Clin Pract. 2021 Jun;75(6):e14123. doi: 10.1111/ijcp.14123.[CROSSREF]

13. Zhang J, Chai C, Li L, Qu M, Duan H, Ren L, et al. COVID-19 with pleural effusion as the initial symptom: a case study analysis. Ann Palliat Med. 2020 Sep;9(5):3710-5. doi: 10.21037/apm-20-1720.[CROSSREF]

14. Majidi H, Bani-Mostafavi ES, Mardanshahi Z, Godazandeh F, Ghasemian R, Heydari K, et al. High-resolution computed tomography finding in 552 patients with symptomatic COVID-19: first report from north of Iran. Emerg Radiol. 2020 Dec;27(6):633-9. doi: 10.1007/s10140-020-01819-9.[CROSSREF]

15. Bao J, Li C, Zhang K, Kang H, Chen W, Gu B. Comparative analysis of laboratory indexes of severe and non-severe patients infected with COVID-19. Clin Chim Acta. 2020 Oct;509:180-94. doi: 10.1016/j.cca.2020.06.009.[CROSSREF]

16. Feng Y, Ling Y, Bai T, Xie Y, Huang J, Li J, et al. COVID-19 with Different Severities: A Multicenter Study of Clinical Features. Am J Respir Crit Care Med. 2020 Jun 1;201(11):1380-8. doi: 10.1164/rccm.202002-0445OC.[CROSSREF]

17. Fu Z, Tang N, Chen Y, Ma L, Wei Y, Lu Y, et al. CT features of COVID-19 patients with two consecutive negative RT-PCR tests after treatment. Sci Rep. 2020 Jul 14;10(1):11548. doi: 10.1038/s41598-020-68509-x.[CROSSREF]

18. Li K, Fang Y, Li W, Pan C, Qin P, Zhong Y, et al. CT image visual quantitative evaluation and clinical classification of coronavirus disease (COVID-19). Eur Radiol. 2020 Aug;30(8):4407-16. doi: 10.1007/s00330-020-06817-6.[CROSSREF]

19. Tabatabaei SMH, Talari H, Moghaddas F, Rajebi H. CT Features and Shortterm Prognosis of COVID-19 Pneumonia: A Single-Center Study from Kashan, Iran. Radiol Cardiothorac Imaging. 2020 Apr 20;2(2):e200130. doi: 10.1148/ ryct.2020200130. [CROSSREF]

1. Zhou S, Wang Y, Zhu T, Xia L. CT Features of Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) Pneumonia in 62 Patients in Wuhan, China. AJR Am J Roentgenol. 2020 Jun;214(6):1287-1294. doi: 10.2214/AJR.20.22975.[CROSSREF]

2. Chung M, Bernheim A, Mei X, Zhang N, Huang M, Zeng X, et al. CT Imaging Features of 2019 Novel Coronavirus (2019-nCoV). Radiology. 2020 Apr;295(1):202-207. doi: 10.1148/radiol.2020200230.[CROSSREF]

3. ACR recommendations for the use of chest radiography and computed tomography

5. Jacobi A, Chung M, Bernheim A, Eber C. Portable chest X-ray in coronavirus disease-19 (COVID-19): A pictorial review. Clin Imaging. 2020 Aug;64:35-42. doi: 10.1016/j.clinimag.2020.04.001. [CROSSREF]

6. Ng MY, Lee EYP, Yang J, Yang F, Li X, Wang H, et al. Imaging Profile of the COVID-19 Infection: Radiologic Findings and Literature Review. Radiol Cardiothorac Imaging. 2020 Feb 13;2(1):e200034. doi: 10.1148/ryct.2020200034.[CROSSREF]

7. Salehi S, Abedi A, Balakrishnan S, Gholamrezanezhad A. Coronavirus Disease 2019 (COVID-19): A Systematic Review of Imaging Findings in 919 Patients. AJR Am J Roentgenol. 2020 Jul;215(1):87-93. doi: 10.2214/AJR.20.23034.[CROSSREF]

8. Chong WH, Saha BK, Conuel E, Chopra A. The incidence of pleural effusion in COVID-19 pneumonia: State-of-the-art review. Heart Lung. 2021 JulAug;50(4):481-90. doi: 10.1016/j.hrtlng.2021.02.015.[CROSSREF]

9. Saha BK, Chong WH, Austin A, Kathuria R, Datar P, Shkolnik B, et al. Pleural abnormalities in COVID-19: a narrative review. J Thorac Dis. 2021 Jul;13(7):4484-99. doi: 10.21037/jtd-21-542.[CROSSREF]

10. Chong WH, Huggins JT, Chopra A. Characteristics of Pleural Effusion in Severe Acute Respiratory Syndrome Coronavirus 2 (SARS-CoV-2) Pneumonia. Am J Med Sci. 2021 Feb;361(2):281-4. doi: 10.1016/j.amjms.2020.09.008.[CROSSREF]

11. Song F, Shi N, Shan F, Zhang Z, Shen J, Lu H, et al. Emerging 2019 Novel Coronavirus (2019-nCoV) Pneumonia. Radiology. 2020 Apr;295(1):210-7. doi: 10.1148/radiol.2020200274.[CROSSREF]

12. Wei XS, Wang X, Ye LL, Niu YR, Peng WB, Wang ZH, et al. Pleural effusion as an indicator for the poor prognosis of COVID-19 patients. Int J Clin Pract. 2021 Jun;75(6):e14123. doi: 10.1111/ijcp.14123.[CROSSREF]

13. Zhang J, Chai C, Li L, Qu M, Duan H, Ren L, et al. COVID-19 with pleural effusion as the initial symptom: a case study analysis. Ann Palliat Med. 2020 Sep;9(5):3710-5. doi: 10.21037/apm-20-1720.[CROSSREF]

14. Majidi H, Bani-Mostafavi ES, Mardanshahi Z, Godazandeh F, Ghasemian R, Heydari K, et al. High-resolution computed tomography finding in 552 patients with symptomatic COVID-19: first report from north of Iran. Emerg Radiol. 2020 Dec;27(6):633-9. doi: 10.1007/s10140-020-01819-9.[CROSSREF]

15. Bao J, Li C, Zhang K, Kang H, Chen W, Gu B. Comparative analysis of laboratory indexes of severe and non-severe patients infected with COVID-19. Clin Chim Acta. 2020 Oct;509:180-94. doi: 10.1016/j.cca.2020.06.009.[CROSSREF]

16. Feng Y, Ling Y, Bai T, Xie Y, Huang J, Li J, et al. COVID-19 with Different Severities: A Multicenter Study of Clinical Features. Am J Respir Crit Care Med. 2020 Jun 1;201(11):1380-8. doi: 10.1164/rccm.202002-0445OC.[CROSSREF]

17. Fu Z, Tang N, Chen Y, Ma L, Wei Y, Lu Y, et al. CT features of COVID-19 patients with two consecutive negative RT-PCR tests after treatment. Sci Rep. 2020 Jul 14;10(1):11548. doi: 10.1038/s41598-020-68509-x.[CROSSREF]

18. Li K, Fang Y, Li W, Pan C, Qin P, Zhong Y, et al. CT image visual quantitative evaluation and clinical classification of coronavirus disease (COVID-19). Eur Radiol. 2020 Aug;30(8):4407-16. doi: 10.1007/s00330-020-06817-6.[CROSSREF]

19. Tabatabaei SMH, Talari H, Moghaddas F, Rajebi H. CT Features and Shortterm Prognosis of COVID-19 Pneumonia: A Single-Center Study from Kashan, Iran. Radiol Cardiothorac Imaging. 2020 Apr 20;2(2):e200130. doi: 10.1148/ ryct.2020200130. [CROSSREF]


© Sva prava zadržana. Lekarska komora Srbije.

Skoči na vrh